← All notes← Ghi chép

STARTUPS · 5 MIN READKHỞI NGHIỆP · 5 PHÚT ĐỌC

The triple helix: who does what?Ba nhà: ai làm gì?

State, university and business all agree they should work together. The hard part is giving each a clear role and measuring what the partnership produces.Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp đều đồng ý cần hợp tác. Phần khó là trao cho mỗi bên một vai rõ ràng và đo được những gì sự hợp tác tạo ra.

In July 2026, during Da Nang's economy, finance and technology week, the University of Da Nang and the city held a conference on making the triple helix of state, university and business work in practice. The speeches agreed on the principle. What interested me more were the concrete proposals.

The triple helix idea was developed by Henry Etzkowitz and Loet Leydesdorff in the 1990s to describe how innovation happens when the three sectors overlap and take on parts of each other's roles: universities start companies, companies do research, governments act as investors. In Vietnam the phrase has been used in policy for many years, often as a general call for cooperation. The harder question is always the same: who does what, and how will anyone know whether it is working?

Roles in the triple helixStaterules, sandboxes, firstordersBusinessorders research, firstcustomer, angelUniversitytalent, research,launchpad for spin-offsStrategicproducts
Roles as proposed at the conference. Business is meant to sit at the centre of demand.

The roles proposed at the conference are clear on paper. The state designs rules, offers sandboxes for new technology and acts as a first customer through public procurement. Business commissions research, becomes the first customer for new products and invests as an angel in promising spin-offs. The university supplies talent and research, and serves as a launchpad for spin-offs. Strategic products for the city sit at the centre, the shared goal that gives each party a reason to move.

Business at the centre

The university's director proposed that business should be the centre of the innovation system: the place that commissions, adopts and commercialises research. Universities should focus on real problems of the country, the region and companies, and measure themselves by application and transfer. The state should design institutions, commission development and free up financing for research.

Putting business at the centre is a significant shift for a system in which research has mostly been funded and judged by the state. It means a university researcher's success depends partly on whether a company wants the result, and a company's role changes from passive recipient of graduates to active buyer of research. Both sides need new habits. Researchers have to talk about problems in business terms. Companies have to learn to commission research with realistic expectations about time and uncertainty.

Most companies in central Vietnam are small, and few have research budgets. Business at the centre cannot mean waiting for them to fund large programmes. It can mean small, concrete commissions: a manufacturer paying a lab to solve one quality problem, a logistics firm asking a computer science department to optimise its routes, a hospital working with engineering students on a device. Each is modest. Together they build the relationships that larger collaborations need.

More assets do not mean more innovation

I have seen many new buildings, labs and centres in the region. Infrastructure matters, but innovation comes from flows between parties: a company that brings a real problem, a researcher who has time to work on it, a public buyer willing to be the first customer. Without those flows, assets sit idle.

What to countMeasuring inputsMeasuring outcomesBuildings and labs openedResearch commissioned bycompaniesAgreements signedLicences and spin-offs createdEvents heldProducts bought by a firstcustomer
Signing an agreement is the start of the work, not the result.

Measuring inputs is tempting because inputs are easy to count and to announce. A new lab can be photographed. An agreement can be signed in a ceremony. Outcomes take longer and are harder to attribute: a licence signed two years after a research project began, a spin-off that found its first customer through an introduction at an event. A city that wants the triple helix to work has to accept slower, messier indicators, and report them honestly even when the numbers are small at first.

The state's role as first customer deserves more attention than it usually gets. Public procurement in Vietnam tends to favour established vendors and proven products, which is reasonable for large infrastructure and makes it very hard for a new local product to get its first reference. A small budget reserved for pilots with local innovators, with clear evaluation criteria and permission to fail, would give spin-offs and startups the one thing they find hardest to get: a credible first customer.

Universities have their own incentives to fix. A lecturer in Vietnam is usually evaluated on teaching hours and publications. Time spent on a company's problem, negotiating a licence or helping a student start a business rarely counts. Until evaluation criteria give weight to applied work and technology transfer, the best researchers will reasonably focus on what their career depends on. Changing those criteria is a decision the universities and the ministry can make, and it would cost far less than a new research building.

A practical next step

Start with one problemPick oneproblemnamed by acompanyMatch a labwith time andIP rulesPublic firstbuyera city pilotMeasureproduct,licence,revenue
One working loop teaches more than ten signed agreements.

Starting with one problem keeps the partnership honest. A company names a real problem it would pay to solve. The university matches a lab that has the skills, the time and clear rules on who owns the results. The city agrees to pilot the solution, if it works, in a public setting. And everyone agrees in advance what will be measured: a working product, a licence, revenue, a spin-off. One loop completed this way teaches all three parties how to work together, and makes the second loop much easier.

The note on Taiwan's ITRI described the rules that let research leave the lab: clear IP ownership, a professional transfer office, permission for researchers to build companies. Those rules are the infrastructure the triple helix really needs. Da Nang has the universities, the companies and a city government willing to try. Putting those rules in place, and starting with a few real problems, would turn a well-agreed principle into a working system.

Partnership is measured in products and companies. Signatures are where it starts.

Tháng 7/2026, trong tuần lễ kinh tế, tài chính và công nghệ Đà Nẵng, Đại học Đà Nẵng và thành phố tổ chức hội thảo về việc đưa mô hình ba nhà, nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp, vào vận hành thực tế. Các bài phát biểu đều đồng thuận về nguyên tắc. Điều tôi quan tâm hơn là những đề xuất cụ thể.

Ý tưởng mô hình ba nhà được Henry Etzkowitz và Loet Leydesdorff phát triển vào thập niên 1990 để mô tả cách đổi mới sáng tạo diễn ra khi ba khu vực giao thoa và đảm nhận một phần vai trò của nhau: trường đại học lập công ty, doanh nghiệp làm nghiên cứu, nhà nước đóng vai nhà đầu tư. Ở Việt Nam, cụm từ này đã xuất hiện trong chính sách nhiều năm, thường như một lời kêu gọi hợp tác chung chung. Câu hỏi khó hơn luôn là một: ai làm gì, và làm sao biết nó có hiệu quả không?

Vai trò ba nhàNhà nướcthể chế, sandbox, đặthàngDoanh nghiệpđặt hàng, khách hàngđầu, nhà đầu tư thiênthầnĐại họcnhân lực, nghiên cứu,bệ phóng spin-offSản phẩmchiến lược
Vai trò theo đề xuất tại hội thảo. Doanh nghiệp được kỳ vọng đứng ở trung tâm của nhu cầu.

Các vai trò được đề xuất tại hội thảo rõ ràng trên giấy. Nhà nước thiết kế luật lệ, mở sandbox cho công nghệ mới và đóng vai khách hàng đầu tiên qua mua sắm công. Doanh nghiệp đặt hàng nghiên cứu, làm khách hàng đầu tiên cho sản phẩm mới và đầu tư như nhà đầu tư thiên thần vào các spin-off triển vọng. Trường đại học cung cấp nhân lực và nghiên cứu, và là bệ phóng cho spin-off. Ở trung tâm là các sản phẩm chiến lược của thành phố, mục tiêu chung cho mỗi bên một lý do để chuyển động.

Doanh nghiệp ở trung tâm

Giám đốc Đại học Đà Nẵng đề xuất doanh nghiệp phải là trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo: nơi đặt hàng, tiếp nhận và thương mại hóa nghiên cứu. Trường đại học nên tập trung vào những bài toán thật của đất nước, của vùng và của doanh nghiệp, và tự đánh giá mình bằng mức độ ứng dụng và chuyển giao. Nhà nước nên thiết kế thể chế, đặt hàng phát triển và khơi thông tài chính cho nghiên cứu.

Đặt doanh nghiệp ở trung tâm là một bước chuyển đáng kể cho một hệ thống mà nghiên cứu chủ yếu do nhà nước tài trợ và đánh giá. Nó có nghĩa thành công của một nhà nghiên cứu đại học phụ thuộc một phần vào việc doanh nghiệp có muốn kết quả đó không, và vai trò của doanh nghiệp đổi từ người thụ động nhận sinh viên tốt nghiệp sang người chủ động mua nghiên cứu. Cả hai bên đều cần thói quen mới. Nhà nghiên cứu phải nói về vấn đề bằng ngôn ngữ kinh doanh. Doanh nghiệp phải học cách đặt hàng nghiên cứu với kỳ vọng thực tế về thời gian và sự bất định.

Phần lớn doanh nghiệp ở miền Trung có quy mô nhỏ, và ít nơi có ngân sách nghiên cứu. Doanh nghiệp ở trung tâm không thể có nghĩa là chờ họ tài trợ các chương trình lớn. Nó có thể là những đơn đặt hàng nhỏ, cụ thể: một nhà sản xuất trả tiền cho phòng thí nghiệm giải một vấn đề chất lượng, một công ty logistics nhờ khoa khoa học máy tính tối ưu tuyến đường, một bệnh viện làm cùng sinh viên kỹ thuật về một thiết bị. Mỗi việc đều khiêm tốn. Gộp lại, chúng xây nên những mối quan hệ mà các hợp tác lớn hơn cần đến.

Nhiều tài sản không có nghĩa là nhiều đổi mới

Tôi đã thấy nhiều tòa nhà, phòng thí nghiệm và trung tâm mới trong vùng. Hạ tầng quan trọng, nhưng đổi mới sáng tạo đến từ dòng chảy giữa các bên: một doanh nghiệp mang đến bài toán thật, một nhà nghiên cứu có thời gian để giải, một bên mua công sẵn lòng làm khách hàng đầu tiên. Thiếu những dòng chảy đó, tài sản nằm im.

Nên đếm gìĐo đầu vàoĐo đầu raSố tòa nhà, phòng thí nghiệmkhai trươngSố đề tài doanh nghiệp đặt hàngSố biên bản hợp tác ký kếtSố giấy phép, spin-off ra đờiSố sự kiện tổ chứcSố sản phẩm có khách hàng đầutiên
Ký biên bản là bắt đầu công việc, không phải kết quả.

Đo đầu vào rất hấp dẫn vì đầu vào dễ đếm và dễ công bố. Một phòng thí nghiệm mới có thể chụp ảnh. Một thỏa thuận có thể ký trong buổi lễ. Kết quả cần thời gian lâu hơn và khó quy công hơn: một giấy phép ký hai năm sau khi dự án nghiên cứu bắt đầu, một spin-off tìm được khách hàng đầu tiên nhờ một lời giới thiệu ở một sự kiện. Thành phố muốn mô hình ba nhà vận hành phải chấp nhận những chỉ số chậm hơn, lộn xộn hơn, và báo cáo trung thực cả khi con số ban đầu còn nhỏ.

Vai trò khách hàng đầu tiên của nhà nước đáng được chú ý hơn mức thường thấy. Mua sắm công ở Việt Nam có xu hướng ưu tiên nhà cung cấp lâu năm và sản phẩm đã được chứng minh, điều hợp lý với hạ tầng lớn nhưng khiến một sản phẩm mới trong nước rất khó có được khách hàng tham chiếu đầu tiên. Một khoản ngân sách nhỏ dành riêng cho thí điểm với các nhà đổi mới địa phương, với tiêu chí đánh giá rõ ràng và được phép thất bại, sẽ cho spin-off và startup thứ họ khó có nhất: một khách hàng đầu tiên đáng tin.

Trường đại học cũng có những cơ chế khuyến khích của riêng mình cần sửa. Giảng viên ở Việt Nam thường được đánh giá theo giờ giảng và số bài báo. Thời gian dành cho bài toán của doanh nghiệp, đàm phán một giấy phép hay giúp sinh viên khởi nghiệp hiếm khi được tính. Chừng nào tiêu chí đánh giá chưa cho trọng số với công việc ứng dụng và chuyển giao công nghệ, những nhà nghiên cứu giỏi nhất sẽ tập trung vào thứ sự nghiệp của họ phụ thuộc, và điều đó dễ hiểu. Thay đổi những tiêu chí đó là quyết định mà các trường và bộ chủ quản có thể đưa ra, và nó tốn ít hơn nhiều so với một tòa nhà nghiên cứu mới.

Một bước tiếp theo thực tế

Bắt đầu từ một bài toánChọn một bàitoándo doanh nghiệpnêuGhép phòngthí nghiệmcó thời gian,có luật sở hữutrí tuệBên mua côngđầu tiênthí điểm củathành phốĐo lườngsản phẩm, giấyphép, doanh thu
Một vòng chạy được dạy nhiều hơn mười biên bản đã ký.

Bắt đầu với một bài toán giữ cho quan hệ đối tác trung thực. Một doanh nghiệp gọi tên một bài toán thật mà họ sẵn lòng trả tiền để giải. Trường đại học ghép một phòng thí nghiệm có kỹ năng, có thời gian và có quy định rõ về quyền sở hữu kết quả. Thành phố đồng ý thí điểm giải pháp, nếu hiệu quả, trong môi trường công. Và mọi bên thống nhất từ trước sẽ đo cái gì: một sản phẩm chạy được, một giấy phép, doanh thu, một spin-off. Một vòng lặp hoàn thành theo cách này dạy cả ba bên cách làm việc cùng nhau, và giúp vòng lặp thứ hai dễ hơn nhiều.

Bài về ITRI của Đài Loan đã mô tả những quy định cho phép nghiên cứu rời khỏi phòng thí nghiệm: quyền sở hữu trí tuệ rõ ràng, một văn phòng chuyển giao chuyên nghiệp, sự cho phép nhà nghiên cứu lập công ty. Những quy định đó mới là hạ tầng mà mô hình ba nhà thực sự cần. Đà Nẵng có các trường đại học, các doanh nghiệp và một chính quyền thành phố sẵn lòng thử. Đặt những quy định đó vào chỗ, và bắt đầu từ vài bài toán thật, sẽ biến một nguyên tắc ai cũng đồng ý thành một hệ thống vận hành được.

Quan hệ đối tác được đo bằng sản phẩm và doanh nghiệp. Chữ ký chỉ là điểm bắt đầu.

KEYWORDSTỪ KHÓATriple helixHợp tác ba nhàDa NangĐà NẵngSpin-offsSpin-off