← All notes← Ghi chép

INDUSTRY · 5 MIN READNGÀNH · 5 PHÚT ĐỌC

From contract manufacturing to product: lessons from ThacoTừ gia công đến phát triển sản phẩm: bài học Thaco

Following someone else's process well is manufacturing engineering. Designing the product yourself is a separate and harder capability.Làm tốt theo quy trình của người khác là kỹ thuật sản xuất. Tự thiết kế sản phẩm là một năng lực khác, khó hơn.

I first visited Thaco's Chu Lai industrial park in 2017 and went back more recently with the Dat Bike team, who were looking for domestic suppliers of mechanical parts for electric motorbikes. The scale is impressive: 15 supporting-industry factories on 120 hectares, more than USD 550m invested and about 6,500 people, according to the company. Some mechanical parts on the Dat Bike Weaver come from Thaco Industries.

That last fact is worth pausing on. A Vietnamese electric motorbike startup sourcing parts from a Vietnamese industrial group is exactly what policy documents have called for over many years. It shows that the domestic supply chain can work. It also shows where the limits are, which is what this note is about.

Manufacturing engineering and design engineering

Talking with engineers there, I was proud and also uneasy. Much of what has been achieved follows processes transferred within the chains of foreign brands. The know-how that decides competitiveness, designing frames, moulding plastics, wiring harnesses, wheels, brakes, electronic boards, is a separate matter. New manufacturers such as Dat Bike need domestic design engineers as well as good production lines.

Capability ladderTHE LADDER OF CAPABILITYAssemblykits fromabroadContractmanufacturingsomeone else'sprocessManufacturingengineeringmake it well,at scaleProductdevelopmentown the design,the IP
The top step is where competitiveness and patents live.

The difference is easy to describe and hard to close. A manufacturing engineer receives a drawing and a specification and works out how to produce the part reliably, at volume, at the target cost. That is valuable and difficult work. A design engineer decides what the drawing should be: which material, which shape, which tolerances, and why. The design engineer owns the trade-offs between weight, strength, cost and manufacturability, and those trade-offs are where patents and margins come from. A country can be excellent at the first and still depend entirely on others for the second.

Footwear shows the path. Global brands once designed shoes and sent them to factories in Taiwan and mainland China. Today those factories propose new models and materials themselves, and hold the patents. Dat Bike's chief engineer gave me a cycling example: steel frames used to rely on British Reynolds tubing, until Taiwan made a cheaper chromoly steel that worried manufacturers in the US and Europe.

Neither example happened by accident or quickly. Factories that move from following instructions to proposing designs usually do it because a client asked them to solve a problem the client could not solve, and they built the capability while solving it. Each project left behind a bit more design knowledge. Over a decade or two the factory became a partner the brand could not easily replace.

Electric motorbikes make the case concrete. The motor, the battery pack, the controller and the software that manages them decide range, reliability and cost. A company that designs these itself can improve them every year and protect what it learns. A company that buys them as finished modules competes on assembly and branding, where margins are thin and anyone with a factory can follow. Dat Bike's choice to design its own powertrain is a bet on the first path, and it raises the stakes for domestic suppliers who want to grow with it.

Two kinds of technology to build

Two pathsCore technologyManufacturing technologyWHAT IT ISMaterials, designs, patentsThe machines that make productsHOW TO GET THEREPartner with labs; fund smalltrialsLearn to build the tools you buyEXAMPLETaiwanese chromoly steelTunnel boring machines made inChina
Bragging about imported laser cutters is less impressive than engineers who build one.

Core technology means materials, designs and patents. Manufacturing technology means the machines that make products. Both matter, and the second is often overlooked. A factory that buys every machine from abroad depends on foreign suppliers for maintenance, upgrades and spare parts, and cannot easily adapt the machine to a new product. Engineers who learn to build or substantially modify their own tools gain a kind of independence that a purchase order cannot provide. Bragging about imported laser cutters is less impressive than having engineers who could build one.

Core technology is hard, but many university research results are abandoned for lack of someone who spots them and funds a small-scale trial. That is where open innovation between a large group, laboratories and startups can work.

Universities in central Vietnam have strong mechanical and electrical engineering faculties, and their graduates already staff many of the factories in the region. What is often missing is a channel from a lab result to a factory floor: someone to fund a prototype, a production line willing to run a small batch, and a customer willing to try it. Each of these exists separately in Da Nang and Quang Nam. Connecting them is mostly a matter of attention and modest money, which makes it a good place for local policy to act.

Survival and changing the game

Thaco has survived the crises of 2008, 2012 and 2022 by keeping manufacturing at its core, and its new R&D centre is an important step. My suggestion, shared through the Da Nang Young Entrepreneurs Association, is that the missing piece is the mindset of owning technology and improving it continuously, so that suppliers can also lift the startups that build on them.

Open innovationLarge manufacturerscale, machines,processLaboratoriesresearch waiting for auseStartupsnew products, fasttestsOpeninnovation
Each side has what the others lack.

Each side of the open innovation triangle has what the others lack. A large manufacturer has scale, machines, process discipline and customers. Laboratories have research and young engineers, but rarely the means to test an idea in a real product. Startups have speed and a willingness to try things a large company would find too risky. A practical arrangement might be a manufacturer offering small production runs and engineering time to startups at cost, in exchange for early access to their designs and the option to invest. Universities would bring the research and the students.

The Dat Bike relationship is a small example of the first step: a startup buying parts from a domestic group. The next step would be designing parts together, with the startup's engineers and the group's engineers solving a problem neither could solve alone. That is how manufacturing knowledge turns into design knowledge, one part at a time.

Owning the machines you bought is a start. Mastery means being able to build them.

Tôi đến khu công nghiệp Chu Lai của Thaco lần đầu năm 2017 và quay lại gần đây cùng đội Dat Bike, khi họ tìm nhà cung cấp linh kiện cơ khí trong nước cho xe máy điện. Quy mô rất ấn tượng: 15 nhà máy công nghiệp hỗ trợ trên 120 héc-ta, tổng đầu tư hơn 550 triệu USD và khoảng 6.500 người, theo số liệu của công ty. Một số chi tiết cơ khí trên xe Dat Bike Weaver đến từ Thaco Industries.

Dữ kiện cuối cùng đáng để dừng lại. Một startup xe máy điện Việt Nam mua linh kiện từ một tập đoàn công nghiệp Việt Nam chính là điều văn bản chính sách đã kêu gọi suốt nhiều năm. Nó cho thấy chuỗi cung ứng trong nước có thể vận hành. Nó cũng cho thấy giới hạn nằm ở đâu, và đó là điều bài này muốn bàn.

Kỹ thuật sản xuất và kỹ thuật thiết kế

Trò chuyện với các kỹ sư ở đó, tôi vừa tự hào vừa trăn trở. Phần lớn những gì đạt được là đi theo quy trình được chuyển giao trong chuỗi của các thương hiệu nước ngoài. Bí quyết quyết định sức cạnh tranh, thiết kế khung, đúc nhựa, bó dây điện, bánh xe, phanh, bo mạch điện tử, là chuyện khác. Những nhà sản xuất mới như Dat Bike cần kỹ sư thiết kế trong nước chứ không chỉ cần dây chuyền tốt.

Nấc thang năng lựcNẤC THANG NĂNG LỰCLắp ráplinh kiện nhậpGia côngquy trình củangười khácKỹ thuật sảnxuấtlàm tốt, quy môlớnPhát triểnsản phẩmlàm chủ thiếtkế, sáng chế
Bậc trên cùng là nơi năng lực cạnh tranh và bằng sáng chế nằm.

Khác biệt này dễ mô tả mà khó thu hẹp. Kỹ sư sản xuất nhận bản vẽ và thông số rồi tìm cách sản xuất chi tiết một cách ổn định, số lượng lớn, đúng chi phí mục tiêu. Đó là công việc có giá trị và khó. Kỹ sư thiết kế quyết định bản vẽ phải như thế nào: vật liệu gì, hình dạng gì, dung sai bao nhiêu, và vì sao. Kỹ sư thiết kế làm chủ những đánh đổi giữa trọng lượng, độ bền, chi phí và khả năng sản xuất, và những đánh đổi đó là nơi sinh ra bằng sáng chế và biên lợi nhuận. Một quốc gia có thể xuất sắc ở việc thứ nhất mà vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào người khác ở việc thứ hai.

Ngành giày dép cho thấy con đường. Các thương hiệu toàn cầu từng tự thiết kế giày rồi gửi sang nhà máy ở Đài Loan và Trung Quốc đại lục. Ngày nay chính các nhà máy đó đề xuất mẫu mới và vật liệu mới, và nắm bằng sáng chế. Kỹ sư trưởng của Dat Bike kể tôi nghe một ví dụ trong ngành xe đạp: khung thép từng phải dùng ống Reynolds của Anh, cho đến khi Đài Loan làm ra thép chromoly rẻ hơn khiến các nhà sản xuất Mỹ và châu Âu phải lo lắng.

Không ví dụ nào xảy ra tình cờ hay nhanh chóng. Nhà máy chuyển từ làm theo chỉ dẫn sang đề xuất thiết kế thường là vì một khách hàng nhờ giải một bài toán khách tự giải không được, và họ xây năng lực trong lúc giải. Mỗi dự án để lại thêm một chút tri thức thiết kế. Sau một hai thập niên, nhà máy trở thành đối tác mà thương hiệu khó thay thế.

Xe máy điện làm cho lập luận này trở nên cụ thể. Động cơ, khối pin, bộ điều khiển và phần mềm quản lý chúng quyết định quãng đường, độ bền và giá thành. Công ty tự thiết kế những thứ này có thể cải tiến chúng mỗi năm và bảo vệ được những gì học được. Công ty mua chúng dưới dạng mô-đun hoàn chỉnh thì cạnh tranh bằng lắp ráp và thương hiệu, nơi biên lợi nhuận mỏng và ai có nhà máy cũng làm theo được. Lựa chọn tự thiết kế hệ truyền động của Dat Bike là đặt cược vào con đường thứ nhất, và nó nâng yêu cầu với những nhà cung cấp trong nước muốn lớn lên cùng.

Hai loại công nghệ cần xây

Hai hướngCông nghệ lõiCông nghệ chế tạoLÀ GÌVật liệu, thiết kế, sáng chếMáy móc làm ra sản phẩmCÁCH ĐẾNHợp tác phòng thí nghiệm; tàitrợ thử nghiệm nhỏHọc tự chế tạo công cụ đang phảimuaVÍ DỤThép chromoly Đài LoanMáy đào hầm do Trung Quốc tự chếtạo
Khoe máy cắt laser nhập khẩu kém ấn tượng hơn khoe kỹ sư tự chế tạo được một chiếc.

Công nghệ lõi là vật liệu, thiết kế và bằng sáng chế. Công nghệ sản xuất là những cỗ máy làm ra sản phẩm. Cả hai đều quan trọng, và loại thứ hai hay bị xem nhẹ. Một nhà máy mua mọi máy móc từ nước ngoài phụ thuộc vào nhà cung cấp nước ngoài để bảo trì, nâng cấp và thay phụ tùng, và khó điều chỉnh máy cho sản phẩm mới. Kỹ sư học cách tự chế tạo hoặc cải tiến đáng kể công cụ của mình có được một sự độc lập mà đơn đặt hàng không mua được. Khoe máy cắt laser nhập khẩu kém ấn tượng hơn nhiều so với có những kỹ sư tự làm được một chiếc.

Công nghệ lõi thì khó, nhưng nhiều kết quả nghiên cứu ở trường đại học bị bỏ dở chỉ vì thiếu người nhận ra và bỏ tiền cho một thử nghiệm quy mô nhỏ. Đó là chỗ đổi mới mở giữa tập đoàn lớn, phòng thí nghiệm và startup có thể phát huy.

Các trường đại học ở miền Trung có khoa cơ khí và điện mạnh, và sinh viên tốt nghiệp đã làm việc ở nhiều nhà máy trong vùng. Thứ thường thiếu là một kênh đưa kết quả phòng thí nghiệm xuống sàn nhà máy: người tài trợ bản mẫu, một dây chuyền sẵn lòng chạy lô nhỏ, và một khách hàng sẵn lòng dùng thử. Mỗi thứ đều có riêng lẻ ở Đà Nẵng và Quảng Nam. Kết nối chúng chủ yếu cần sự quan tâm và một khoản tiền khiêm tốn, nên đây là chỗ tốt để chính sách địa phương ra tay.

Sống sót và thay đổi cuộc chơi

Thaco đã vượt qua các cuộc khủng hoảng năm 2008, 2012 và 2022 nhờ giữ sản xuất làm lõi, và trung tâm R&D mới là một bước đi quan trọng. Góp ý của tôi, chia sẻ qua Hội Doanh nhân trẻ Đà Nẵng, là mảnh ghép còn thiếu nằm ở tư duy làm chủ công nghệ và cải tiến liên tục, để nhà cung cấp cũng nâng đỡ được những startup xây dựng trên nền của mình.

Đổi mới sáng tạo mởTập đoàn sản xuấtquy mô, máy móc, quytrìnhPhòng thí nghiệmnghiên cứu chờ ứng dụngStartupsản phẩm mới, thử nhanhĐổi mới mở
Mỗi bên có thứ bên kia thiếu.

Mỗi đỉnh của tam giác đổi mới mở có thứ hai đỉnh kia thiếu. Nhà sản xuất lớn có quy mô, máy móc, kỷ luật quy trình và khách hàng. Phòng thí nghiệm có nghiên cứu và kỹ sư trẻ, nhưng hiếm khi có điều kiện thử một ý tưởng trên sản phẩm thật. Startup có tốc độ và sẵn lòng thử những thứ công ty lớn thấy quá rủi ro. Một cách sắp xếp thực tế có thể là nhà sản xuất cung cấp các lô sản xuất nhỏ và thời gian kỹ sư cho startup theo giá vốn, đổi lại được tiếp cận sớm thiết kế của họ và quyền chọn đầu tư. Trường đại học đóng góp nghiên cứu và sinh viên.

Quan hệ với Dat Bike là một ví dụ nhỏ của bước đầu tiên: startup mua linh kiện từ một tập đoàn trong nước. Bước tiếp theo là cùng thiết kế linh kiện, kỹ sư của startup và kỹ sư của tập đoàn cùng giải một bài toán mà riêng bên nào cũng không giải được. Đó là cách tri thức sản xuất biến thành tri thức thiết kế, từng chi tiết một.

Sở hữu máy móc mua về mới là bước đầu. Làm chủ nghĩa là tự chế tạo được chúng.

KEYWORDSTỪ KHÓAManufacturingSản xuấtCase studyTình huốngDa NangĐà Nẵng