Swiss companies don't think in quartersDoanh nghiệp Thụy Sĩ không nghĩ theo quý
A free trade agreement opens a door. The thing most worth learning from Switzerland is a horizon measured in decades.Một hiệp định thương mại tự do mở ra cánh cửa. Điều đáng học nhất từ Thụy Sĩ là tầm nhìn được đo bằng thập kỷ.

In October 2026 I spent three days in Hanoi at the Swiss-Viet Economic Forum, where I moderated the session on innovation, AI and the digital economy. The timing was symbolic: 55 years of diplomatic relations, and a newly signed free trade agreement between Vietnam and the EFTA countries, Switzerland among them.
Switzerland is a small country with few natural resources, a difficult geography and four national languages. It is also one of the richest and most innovative economies in the world, home to companies that have been leaders in their fields for a century or more. The usual explanations are banks, chocolate and watches. The more useful explanation, for a country like Vietnam, is a set of habits: long horizons, close links between research and industry, and a vocational system that treats skilled technical work with real respect.
Research only matters when it reaches the market
One story on stage stayed with me: a university spin-off in Vietnam that has been building for 18 years, a decade of it with Swiss partners. It was no quick win. It was a patient path from laboratory to customers, with professional intermediaries connecting researchers and companies along the way.
Eighteen years is longer than most Vietnamese startup programmes, investment funds or political terms. It is also roughly how long it usually takes for a research result to become a reliable product with paying customers, especially in hardware, materials or health. A system that measures success in quarters will abandon most of these paths halfway. Switzerland's advantage is partly that its companies, universities and public funders are comfortable with that timeline, and design their partnerships to survive it.
The professional intermediaries in the story deserve attention. Swiss universities run technology transfer offices staffed by people who understand both research and business. Innosuisse, the national innovation agency, funds projects where a company and a research institution work together on a specific problem, with the company contributing its own money. These intermediaries translate between two worlds that otherwise talk past each other. Vietnam has some of these structures on paper. Few are staffed and funded well enough to do the work.
Complementary strengths
Switzerland brings research, technology and long experience in product development. Vietnam brings engineers, entrepreneurial energy and a fast-moving market. The opportunity is in solving specific problems together, which forums alone do not do. Right after the session, a Da Nang startup and a Hanoi university began talking about working together. Early steps, but the right kind.
The three circles in the diagram explain why many cooperation programmes produce little. Swiss research plus Vietnamese engineers, without a real market, produces papers and pilot projects that end when the grant ends. Vietnamese engineers plus a real market, without research, produces outsourcing at modest margins. Swiss research plus a market, without local engineers, produces imported products. Value appears where all three meet on one concrete problem: a Vietnamese customer who needs a solution, engineers who can build and adapt it locally, and research that gives it an edge competitors cannot easily copy.
The new free trade agreement lowers tariffs and simplifies some procedures, which helps companies that already trade. For innovation, its main effect may be indirect: it signals that both governments want deeper ties, which can make it easier to fund joint projects and to bring Swiss companies to look at Vietnam as a place to develop products, beyond buying from it. That signal is only worth something if there are projects ready to use it.
From connections to projects
International cooperation is often measured by the number of delegations, memoranda and forums. Those are inputs. The real scorecard has four steps: the right people meet, they agree on a specific problem, the project produces measurable results, and the approach is repeated elsewhere. Most cooperation stalls between the first and second step, because nobody is responsible for turning a good conversation into a scoped project with a budget and a timeline.
This is where organisations like the Swiss entrepreneurship programmes that operate in Vietnam, business associations and city innovation centres can add value. Their job after a forum is follow-up: checking which conversations have a real problem and a real customer behind them, helping the parties write a small first project, and finding the modest funding to start it. It is unglamorous work and it decides whether a forum was a cost or an investment.
For Vietnamese companies, the Swiss horizon offers a lesson that applies even without a foreign partner. Plan some part of the business in decades: a capability to build, a relationship to deepen, a market to understand. Protect that part from the pressure of each quarter. Companies that do this are rarely the fastest growing in any given year. They are often the ones still standing, and still improving, twenty years later.
How can each connection become a project, each project create value, and that value be repeated?
Tháng 10/2026, tôi dành ba ngày ở Hà Nội dự Diễn đàn Kinh tế Thụy Sĩ - Việt Nam, nơi tôi điều phối phiên thảo luận về đổi mới sáng tạo, AI và kinh tế số. Thời điểm mang nhiều ý nghĩa: 55 năm quan hệ ngoại giao, và một hiệp định thương mại tự do vừa được ký giữa Việt Nam và các nước EFTA, trong đó có Thụy Sĩ.
Thụy Sĩ là một nước nhỏ, ít tài nguyên, địa hình khó khăn và có bốn ngôn ngữ quốc gia. Đó cũng là một trong những nền kinh tế giàu có và đổi mới sáng tạo nhất thế giới, quê hương của những công ty dẫn đầu lĩnh vực của mình suốt một thế kỷ hoặc hơn. Những lời giải thích quen thuộc là ngân hàng, sô-cô-la và đồng hồ. Lời giải thích hữu ích hơn, với một nước như Việt Nam, là một tập thói quen: tầm nhìn dài, gắn kết chặt giữa nghiên cứu và công nghiệp, và một hệ thống đào tạo nghề coi trọng thật sự công việc kỹ thuật lành nghề.
Nghiên cứu chỉ có ý nghĩa khi đến được thị trường
Một câu chuyện trên sân khấu đọng lại trong tôi: một công ty spin-off từ trường đại học ở Việt Nam đã xây dựng suốt 18 năm, trong đó mười năm cùng đối tác Thụy Sĩ. Đó không phải thắng lợi nhanh. Đó là một con đường kiên nhẫn từ phòng thí nghiệm đến khách hàng, với những đơn vị trung gian chuyên nghiệp kết nối nhà nghiên cứu và doanh nghiệp dọc đường.
Mười tám năm dài hơn phần lớn các chương trình khởi nghiệp, quỹ đầu tư hay nhiệm kỳ chính trị ở Việt Nam. Đó cũng xấp xỉ thời gian thường cần để một kết quả nghiên cứu trở thành sản phẩm đáng tin có khách trả tiền, nhất là trong phần cứng, vật liệu hay y tế. Một hệ thống đo thành công theo quý sẽ bỏ dở phần lớn những con đường như vậy giữa chừng. Lợi thế của Thụy Sĩ một phần nằm ở chỗ doanh nghiệp, trường đại học và các nhà tài trợ công của họ quen với khung thời gian đó, và thiết kế quan hệ hợp tác để vượt qua nó.
Những đơn vị trung gian chuyên nghiệp trong câu chuyện đáng được chú ý. Các trường đại học Thụy Sĩ có văn phòng chuyển giao công nghệ với nhân sự hiểu cả nghiên cứu lẫn kinh doanh. Innosuisse, cơ quan đổi mới sáng tạo quốc gia, tài trợ cho những dự án mà một doanh nghiệp và một viện nghiên cứu cùng làm một bài toán cụ thể, doanh nghiệp góp tiền của mình. Những đơn vị này phiên dịch giữa hai thế giới vốn hay nói lệch nhau. Việt Nam có một số cấu trúc tương tự trên giấy. Ít nơi có đủ người và đủ kinh phí để làm được việc.
Thế mạnh bổ sung cho nhau
Thụy Sĩ mang đến nghiên cứu, công nghệ và kinh nghiệm lâu năm trong phát triển sản phẩm. Việt Nam mang đến kỹ sư, năng lượng khởi nghiệp và một thị trường chuyển động nhanh. Cơ hội nằm ở việc cùng nhau giải những bài toán cụ thể, điều mà riêng các diễn đàn không làm được. Ngay sau phiên thảo luận, một startup Đà Nẵng và một trường đại học Hà Nội đã bắt đầu bàn chuyện hợp tác. Những bước đầu, nhưng đúng loại bước cần có.
Ba vòng tròn trong sơ đồ giải thích vì sao nhiều chương trình hợp tác tạo ra rất ít. Nghiên cứu Thụy Sĩ cộng kỹ sư Việt Nam, thiếu thị trường thật, tạo ra bài báo và dự án thí điểm kết thúc khi hết tài trợ. Kỹ sư Việt Nam cộng thị trường thật, thiếu nghiên cứu, tạo ra gia công với biên lợi nhuận khiêm tốn. Nghiên cứu Thụy Sĩ cộng thị trường, thiếu kỹ sư địa phương, tạo ra sản phẩm nhập khẩu. Giá trị xuất hiện khi cả ba gặp nhau trên một bài toán cụ thể: một khách hàng Việt Nam cần giải pháp, những kỹ sư có thể xây và điều chỉnh nó tại chỗ, và nghiên cứu cho nó một lợi thế mà đối thủ khó sao chép.
Hiệp định thương mại tự do mới giảm thuế quan và đơn giản hóa một số thủ tục, giúp các doanh nghiệp vốn đã giao thương. Với đổi mới sáng tạo, tác động chính của nó có thể là gián tiếp: nó báo hiệu hai chính phủ muốn gắn kết sâu hơn, điều có thể giúp dễ tài trợ cho dự án chung hơn và khiến doanh nghiệp Thụy Sĩ nhìn Việt Nam như nơi phát triển sản phẩm, chứ không chỉ nơi mua hàng. Tín hiệu đó chỉ có giá trị khi có những dự án sẵn sàng tận dụng.
Từ kết nối đến dự án
Hợp tác quốc tế thường được đo bằng số đoàn công tác, biên bản ghi nhớ và diễn đàn. Đó là đầu vào. Bảng điểm thật có bốn bước: đúng người gặp nhau, họ thống nhất một bài toán cụ thể, dự án tạo ra kết quả đo được, và cách làm được lặp lại ở nơi khác. Phần lớn hợp tác chững lại giữa bước một và bước hai, vì không ai chịu trách nhiệm biến một cuộc trò chuyện hay thành một dự án có phạm vi, ngân sách và tiến độ.
Đây là chỗ những tổ chức như các chương trình khởi nghiệp của Thụy Sĩ đang hoạt động ở Việt Nam, hiệp hội doanh nghiệp và trung tâm đổi mới sáng tạo của thành phố có thể tạo giá trị. Việc của họ sau một diễn đàn là theo sát: kiểm tra cuộc trò chuyện nào có bài toán thật và khách hàng thật phía sau, giúp các bên viết một dự án đầu tiên nhỏ, và tìm khoản kinh phí khiêm tốn để bắt đầu. Đó là công việc chẳng hào nhoáng và nó quyết định một diễn đàn là chi phí hay khoản đầu tư.
Với doanh nghiệp Việt Nam, tầm nhìn Thụy Sĩ đưa ra một bài học áp dụng được ngay cả khi không có đối tác nước ngoài. Hãy lên kế hoạch cho một phần của doanh nghiệp theo thập kỷ: một năng lực cần xây, một mối quan hệ cần đào sâu, một thị trường cần thấu hiểu. Bảo vệ phần đó khỏi áp lực của từng quý. Những công ty làm vậy hiếm khi tăng trưởng nhanh nhất trong một năm bất kỳ. Họ thường là những công ty vẫn đứng vững, và vẫn tiến bộ, hai mươi năm sau.
Làm sao để mỗi kết nối thành một dự án, mỗi dự án tạo ra giá trị, và giá trị đó được lặp lại?
