Connectivity, trust, execution: Singapore's lesson for Vietnamese citiesKết nối, niềm tin, thực thi: bài học Singapore cho các thành phố Việt
Geography gives a city a chance. Trust in the rules and the ability to execute decide how far it goes.Địa lý cho thành phố một cơ hội. Niềm tin vào luật chơi và năng lực thực thi quyết định thành phố đi được bao xa.

In 1965 Singapore had almost no natural resources, no large domestic market and high unemployment. Its first factories made clothes, toys and wigs. Manufacturing still accounts for more than 17% of its GDP today. A piece I saved on Singapore's development compresses sixty years into three words: connectivity, trust, execution.
Vietnamese cities often look to Singapore as a model, and the comparison can mislead. Singapore is a city-state with a single government that controls land, immigration, education and economic policy. No Vietnamese city has that range of authority. Still, the three words are useful because they describe conditions any city can work on, and they put the emphasis where it belongs: on the slow work of building trust and execution, more than on the visible work of building infrastructure.
Connectivity brings the flows in: goods, people, money, ideas. Trust makes them stay, because flows that can leave easily will leave at the first sign of risk. Execution turns the flows into productivity, year after year, by solving the problems that arise as the economy changes. Each layer depends on the one below. Execution is the hardest to build, because it depends on institutions and people more than on money.
Goods follow geography, money follows trust
Singapore's port connects to more than 600 ports worldwide, and the World Bank ranked it first in its 2023 Logistics Performance Index. A container may pass through the strait because of the shipping lane. Ten billion dollars has no such obligation. Money stays where rules are predictable, contracts are enforced and disputes are settled fairly. That took decades to build.
Trust is built through many small experiences that add up to a reputation. A foreign investor whose permit was approved on the promised date tells others. One whose project was delayed for a year by an unexplained change of rules tells more people. In Singapore, the reputation for predictability became an asset that attracted regional headquarters, financial institutions and research centres, none of which needed the port. For Vietnamese cities, the same logic applies at every level: how a district handles a construction permit affects how a foreign company judges the whole country.
Changing before the old model runs out
Singapore did not win by predicting the future once. Its Economic Development Board, set up in 1961, kept moving the economy up: from labour-intensive work to electronics, semiconductors, aerospace, biomedical and finance, each time before the previous advantage disappeared.
The timing is the hard part. When an industry is still profitable, nobody wants to move on. Workers have jobs, investors have returns, officials have growth figures. Moving before the advantage disappears means investing in new skills and new sectors while the old ones still look fine, and accepting that some current businesses will lose support. Singapore built institutions, such as the Economic Development Board and a strong vocational training system, whose job was to look ahead and prepare the next step. That institutional memory is something Vietnamese cities can learn from.
Vietnam is at a similar point with its own labour-intensive model. Assembly and outsourcing built the economy of the last two decades, and both are being squeezed by rising wages and automation, as I described in the notes on Vietnam's IT market and on outsourcing. The question for cities is whether they prepare the next step while the current one still works, or wait until the factories and contracts start to leave.
The real scorecard for Vietnamese cities
Ho Chi Minh City, now merged with Binh Duong and Ba Ria-Vung Tau, holds finance, industry, a deep-water port and an international financial centre in one administration. Da Nang has the second location of that centre, an airport, a port and a growing tech base. Both have connectivity on the way. The questions that matter are about trust and execution.
These six questions are better indicators than the number of new towers or the size of investment pledges. How many hours does a container take from a factory to the port? How long does a project wait for approval? Are disputes resolved fairly and fast? Can an investor expect the rules to stay stable for ten years? Will skilled families choose to move here, for the schools, the healthcare and the quality of daily life? Does long-term capital reach productive firms, or mostly property? Each one can be measured, and each one changes slowly, which is why it is worth tracking every year.
The talent question is the one Da Nang can answer best. The city already has a reputation for liveability: a beach, clean streets, less traffic than Hanoi or Ho Chi Minh City. Turning that into an economic advantage means good international and bilingual schools, reliable healthcare, and enough interesting jobs that a skilled engineer or manager can move here without sacrificing their career. A city that attracts and keeps such people will find that investors follow them.
Execution also depends on how a city learns from its own projects. Singapore reviews programmes openly and adjusts them, and officials are rotated through different roles so that experience spreads. Vietnamese cities often run each programme as a separate campaign, with little record of what worked. A simple habit, writing down after each major project what was planned, what happened and what the city would do differently, would build the institutional memory that execution depends on.
A good hand still has to be played well.
Năm 1965, Singapore gần như không có tài nguyên, không có thị trường nội địa lớn và tỷ lệ thất nghiệp cao. Những nhà máy đầu tiên làm quần áo, đồ chơi và tóc giả. Ngày nay sản xuất vẫn chiếm hơn 17% GDP. Một bài viết tôi lưu lại về con đường phát triển của Singapore nén sáu mươi năm vào ba chữ: kết nối, niềm tin, thực thi.
Các thành phố Việt Nam thường nhìn Singapore như một hình mẫu, và phép so sánh có thể dẫn lạc hướng. Singapore là thành phố quốc gia với một chính phủ duy nhất kiểm soát đất đai, nhập cư, giáo dục và chính sách kinh tế. Không thành phố Việt Nam nào có phạm vi thẩm quyền như vậy. Dù vậy, ba chữ này vẫn hữu ích vì chúng mô tả những điều kiện mà thành phố nào cũng có thể làm, và đặt trọng tâm đúng chỗ: vào công việc chậm rãi xây niềm tin và năng lực thực thi, hơn là công việc dễ thấy xây hạ tầng.
Kết nối đưa các dòng chảy vào: hàng hóa, con người, tiền vốn, ý tưởng. Niềm tin giữ chúng ở lại, vì dòng chảy dễ rời đi sẽ rời đi ngay khi có dấu hiệu rủi ro. Thực thi biến các dòng chảy thành năng suất, năm này qua năm khác, bằng cách giải quyết những vấn đề nảy sinh khi nền kinh tế thay đổi. Mỗi tầng dựa vào tầng bên dưới. Thực thi là tầng khó xây nhất, vì nó phụ thuộc vào thể chế và con người nhiều hơn tiền bạc.
Hàng hóa đi theo địa lý, tiền đi theo niềm tin
Cảng Singapore kết nối với hơn 600 cảng trên thế giới, và Ngân hàng Thế giới xếp nó hạng nhất trong Chỉ số Năng lực Logistics 2023. Một container có thể đi qua eo biển vì tuyến hàng hải nằm ở đó. Mười tỷ đô la thì không có nghĩa vụ ấy. Tiền ở lại nơi luật lệ dễ đoán, hợp đồng được thực thi và tranh chấp được giải quyết công bằng. Singapore mất hàng chục năm để xây được điều đó.
Niềm tin được xây qua rất nhiều trải nghiệm nhỏ cộng lại thành danh tiếng. Một nhà đầu tư nước ngoài được duyệt giấy phép đúng ngày đã hứa sẽ kể với người khác. Một người có dự án bị trễ cả năm vì một thay đổi quy định không được giải thích sẽ kể với nhiều người hơn. Ở Singapore, danh tiếng về sự dễ đoán trở thành tài sản thu hút trụ sở khu vực, định chế tài chính và trung tâm nghiên cứu, những nơi chẳng cần đến cảng. Với các thành phố Việt Nam, logic này áp dụng ở mọi cấp: cách một quận xử lý giấy phép xây dựng ảnh hưởng đến cách một công ty nước ngoài đánh giá cả đất nước.
Thay đổi trước khi mô hình cũ cạn kiệt
Singapore không thắng nhờ dự đoán đúng tương lai một lần. Cục Phát triển Kinh tế của họ, thành lập năm 1961, liên tục đưa nền kinh tế lên cao hơn: từ việc làm thâm dụng lao động sang điện tử, bán dẫn, hàng không vũ trụ, y sinh và tài chính, lần nào cũng chuyển trước khi lợi thế cũ biến mất.
Thời điểm là phần khó. Khi một ngành vẫn còn lãi, chẳng ai muốn chuyển đi. Người lao động có việc làm, nhà đầu tư có lợi nhuận, quan chức có số liệu tăng trưởng. Chuyển đi trước khi lợi thế biến mất nghĩa là đầu tư vào kỹ năng mới và lĩnh vực mới trong khi lĩnh vực cũ vẫn có vẻ ổn, và chấp nhận một số doanh nghiệp hiện tại sẽ mất hỗ trợ. Singapore xây những thể chế, như Cục Phát triển Kinh tế và một hệ thống đào tạo nghề mạnh, với nhiệm vụ nhìn trước và chuẩn bị bước tiếp theo. Ký ức thể chế đó là điều các thành phố Việt Nam có thể học.
Việt Nam đang ở thời điểm tương tự với mô hình thâm dụng lao động của mình. Lắp ráp và gia công đã xây nên nền kinh tế hai thập niên qua, và cả hai đang bị ép bởi lương tăng và tự động hóa, như tôi đã viết trong các bài về thị trường CNTT Việt Nam và về gia công. Câu hỏi với các thành phố là chuẩn bị bước tiếp theo khi bước hiện tại vẫn còn chạy, hay chờ đến khi nhà máy và hợp đồng bắt đầu ra đi.
Bảng điểm thật cho các thành phố Việt Nam
TP. Hồ Chí Minh, nay đã hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, gom tài chính, công nghiệp, cảng nước sâu và trung tâm tài chính quốc tế vào một bộ máy hành chính. Đà Nẵng có địa điểm thứ hai của trung tâm đó, một sân bay, một cảng biển và nền công nghệ đang lớn dần. Cả hai đều đang có kết nối. Những câu hỏi quan trọng là về niềm tin và thực thi.
Sáu câu hỏi này là chỉ báo tốt hơn số tòa tháp mới hay quy mô vốn đăng ký. Một container mất bao nhiêu giờ từ nhà máy ra cảng? Một dự án phải chờ phê duyệt bao lâu? Tranh chấp có được giải quyết công bằng và nhanh không? Nhà đầu tư có thể kỳ vọng luật lệ ổn định trong mười năm không? Những gia đình có tay nghề có chọn chuyển đến đây không, vì trường học, y tế và chất lượng sống hằng ngày? Vốn dài hạn có đến được các doanh nghiệp sản xuất, hay chủ yếu chảy vào bất động sản? Câu nào cũng đo được, và câu nào cũng thay đổi chậm, vì thế đáng theo dõi mỗi năm.
Câu hỏi về nhân tài là câu Đà Nẵng có thể trả lời tốt nhất. Thành phố vốn có tiếng là đáng sống: có biển, phố sạch, ít kẹt xe hơn Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh. Biến điều đó thành lợi thế kinh tế cần có trường quốc tế và song ngữ tốt, y tế đáng tin cậy, và đủ công việc thú vị để một kỹ sư hay nhà quản lý giỏi có thể chuyển đến mà không phải hy sinh sự nghiệp. Thành phố thu hút và giữ được những người như vậy sẽ thấy nhà đầu tư đi theo họ.
Thực thi còn phụ thuộc vào cách một thành phố học từ chính các dự án của mình. Singapore đánh giá các chương trình công khai và điều chỉnh chúng, cán bộ được luân chuyển qua nhiều vị trí để kinh nghiệm lan rộng. Các thành phố Việt Nam thường chạy mỗi chương trình như một chiến dịch riêng, ít lưu lại điều gì đã hiệu quả. Một thói quen đơn giản, sau mỗi dự án lớn ghi lại điều đã lên kế hoạch, điều đã xảy ra và điều thành phố sẽ làm khác đi, sẽ xây nên ký ức thể chế mà năng lực thực thi dựa vào.
Được chia bài tốt rồi vẫn phải biết chơi cho hay.
