← All notes← Ghi chép

STARTUPS · INVESTING · 5 MIN READKHỞI NGHIỆP · ĐẦU TƯ · 5 PHÚT ĐỌC

Entrepreneurs lead changeDoanh nhân là người dẫn dắt thay đổi

Policy opens the road and capital adds fuel. But nothing moves until one person stands up and says: I'll do it.Chính sách mở đường, vốn tiếp sức. Nhưng không có gì thay đổi cho đến khi có một người đứng ra nói: tôi sẽ làm.

Around 2016, Da Nang caught its first wave of startups. Pitch nights in small meeting rooms. Teams of three or four working late. Ideas that sounded a little far-fetched.

I came in as a software person who wanted to lend a hand. Almost ten years later, what I've learned most isn't about technology. It's about people.

Change starts with one specific person

Entrepreneurs turn a problem into a product, a product into a company, and a company into jobs for many others. I watched a team building electric motorbikes grow out of a small workshop. At first, few people believed in them. A few years later, their bikes were out on the streets.

Plenty of people have ideas. The difference is who is willing to own it when it goes wrong.

Ideas are everywhere. People willing to put their name on them are rare.

Founders make different mentors

Someone who has built a business and put in their own money sees a startup differently. They know where business plans tend to break. They know what it feels like when cash is running low. And they know the best advice is usually a well-timed question, not a lecture.

How founders pass it onHow founders pass it onStartputs a name on itBuildproduct, company, jobsLearnfailures includedPass it onmentor the next onesNextgeneration
Founders who went before pass it on, failures included.

For me, backing founders has three parts:

  1. Technology and execution: help the team build what needs building, and nothing more.
  2. Connections: get the team to the right people at the right time.
  3. Early capital: not much, but there when few others are willing to believe.

What the first wave taught

The first wave of startups in Da Nang taught the city a few things it had not known before. That young people here could build products that competed beyond Vietnam. That a city government could support startups without trying to run them. That failure was common, and that most founders who failed went on to do something useful with what they had learned, often joining or starting another company. The support infrastructure that exists today, incubators, competitions, mentors, early funds, grew out of those years.

It also showed the limits. Many programmes measured activity, the number of events, applications and pitch nights, more than outcomes. Capital for the earliest stage stayed scarce. Few large local companies acted as first customers for startups. Those gaps are still there, and they are where the next ten years of work should focus.

Why founder-mentors matter

The best advice I have seen founders receive was rarely about strategy. It was usually a question asked at the right moment by someone who had been in a similar position. How many months of cash do you have? Who is the customer who would be upset if you stopped tomorrow? What would you do if the investor you are counting on says no? These questions come from experience, and founders hear them differently when they come from someone who once had to answer them about their own company.

Experienced founders also know when not to give advice. A mentor who tells a founder exactly what to do takes away the learning, and often the founder's ownership of the decision. One who asks good questions and shares relevant stories leaves the decision where it belongs. The note on what incubators look for described the same balance from the programme side: people who have built, who connect, and who can be patient with results that take time.

Early capital that believes

Early capital in a city like Da Nang is less about the amount and more about timing and signal. A small cheque from a local investor who knows the team can be the difference between a founder quitting a job to try and staying put. It also sends a signal to others, family, later investors, potential employees, that someone with experience has looked closely and decided to believe. That kind of capital is scarce everywhere, and building a small community of local angels who invest a little and mentor a lot may be one of the most useful things the ecosystem can do next.

The next generation will also face a different set of temptations. With AI tools, it is easy to build something impressive quickly and to mistake that for progress. The founders I expect to do well are the ones who use the tools to talk to more customers, test more ideas and learn faster, and who stay honest about what the evidence says. That habit is what mentors can help build, and it is worth more than any single introduction or cheque.

Da Nang's advantage is its size. It is small enough that founders, investors, officials and university leaders can know each other, and large enough to have real companies and real talent. A city like that can try things quickly, see what works and adjust. The work ahead is to use that advantage deliberately: fewer events, more follow-up, and a steady focus on the few founders who are ready to build something that lasts.

The next generation

Young entrepreneurs today have more powerful tools than ever. They can build faster, cheaper, and go global sooner. What they still need are people who went before them and are willing to share, failures included.

Green System wants to stay a small part of that journey. I believe a city changes through the people who dare to start, and that matters to me more than any business line.

Khoảng năm 2016, Đà Nẵng bắt đầu làn sóng khởi nghiệp đầu tiên. Những buổi gọi vốn trong phòng họp nhỏ. Những đội ba bốn người làm đến khuya. Những ý tưởng nghe có vẻ viển vông.

Tôi bước vào với tư cách một người làm phần mềm muốn giúp một tay. Gần mười năm sau, điều tôi học được nhiều nhất không phải về công nghệ, mà về con người.

Thay đổi bắt đầu từ một người cụ thể

Doanh nhân biến một vấn đề thành sản phẩm, sản phẩm thành công ty, công ty thành việc làm cho nhiều người khác. Tôi đã thấy một đội làm xe máy điện đi lên từ một xưởng nhỏ. Lúc đầu ít ai tin. Vài năm sau, xe của họ đã có mặt trên nhiều con đường.

Nhiều người có ý tưởng. Khác biệt nằm ở chỗ ai dám chịu trách nhiệm khi nó sai.

Ý tưởng thì nhiều. Người dám đứng tên thì ít.

Từng làm founder, sẽ đồng hành khác đi

Người từng tự gây dựng doanh nghiệp và bỏ tiền của mình sẽ nhìn một đội khởi nghiệp khác. Họ biết kế hoạch kinh doanh hay sai ở đâu. Họ biết cảm giác khi dòng tiền sắp cạn. Và họ biết lời khuyên tốt nhất thường là một câu hỏi đúng lúc, không phải một bài giảng.

Người đi trước truyền lại cho người đi sauNgười đi trước truyền lại cho người đi sauBắt đầudám đứng tênXây dựngsản phẩm, doanh nghiệpTrải nghiệmkể cả thất bạiTruyền lạiđồng hành người đi sauThế hệtiếp theo
Người đi trước truyền lại cho người đi sau, kể cả những lần thất bại.

Với tôi, đồng hành cùng nhà sáng lập có ba phần:

  1. Công nghệ và thực thi: giúp đội xây đúng thứ cần xây, không hơn.
  2. Kết nối: đưa đội đến đúng người, đúng lúc.
  3. Vốn giai đoạn sớm: không nhiều, nhưng đến khi ít ai dám tin.

Làn sóng đầu tiên dạy được gì

Làn sóng startup đầu tiên ở Đà Nẵng dạy cho thành phố vài điều trước đó chưa biết. Rằng người trẻ ở đây có thể làm ra sản phẩm cạnh tranh được ra ngoài Việt Nam. Rằng chính quyền thành phố có thể hỗ trợ startup mà không cố điều hành chúng. Rằng thất bại là chuyện thường, và phần lớn nhà sáng lập thất bại đều đi tiếp và làm điều gì đó hữu ích với những gì đã học, thường là gia nhập hoặc lập một công ty khác. Hạ tầng hỗ trợ hiện có, vườn ươm, cuộc thi, người cố vấn, quỹ giai đoạn sớm, lớn lên từ những năm đó.

Nó cũng cho thấy giới hạn. Nhiều chương trình đo hoạt động, số sự kiện, số hồ sơ đăng ký và số đêm thuyết trình, nhiều hơn kết quả. Vốn cho giai đoạn sớm nhất vẫn khan hiếm. Ít doanh nghiệp lớn địa phương đóng vai khách hàng đầu tiên cho startup. Những khoảng trống đó vẫn còn, và đó là nơi mười năm công việc tới nên tập trung.

Vì sao người cố vấn từng làm nhà sáng lập lại quan trọng

Lời khuyên tốt nhất tôi từng thấy nhà sáng lập nhận được hiếm khi về chiến lược. Nó thường là một câu hỏi đặt đúng lúc bởi một người từng ở vị trí tương tự. Bạn còn tiền cho bao nhiêu tháng? Khách hàng nào sẽ phiền lòng nếu ngày mai bạn dừng lại? Bạn sẽ làm gì nếu nhà đầu tư bạn đang trông cậy nói không? Những câu hỏi đó đến từ kinh nghiệm, và nhà sáng lập nghe chúng khác đi khi chúng đến từ một người đã từng phải tự trả lời cho công ty của chính mình.

Những nhà sáng lập giàu kinh nghiệm cũng biết khi nào không nên khuyên. Một người cố vấn bảo nhà sáng lập chính xác phải làm gì sẽ lấy mất cơ hội học, và thường lấy mất cả quyền làm chủ quyết định của nhà sáng lập. Người biết đặt câu hỏi hay và chia sẻ câu chuyện phù hợp để quyết định ở đúng chỗ của nó. Bài về những gì vườn ươm tìm kiếm mô tả cùng sự cân bằng đó từ phía chương trình: những người đã từng xây dựng, biết kết nối, và kiên nhẫn được với những kết quả cần thời gian.

Vốn sớm biết tin

Vốn sớm ở một thành phố như Đà Nẵng ít liên quan đến số tiền và nhiều hơn đến thời điểm và tín hiệu. Một tấm séc nhỏ từ một nhà đầu tư địa phương hiểu đội có thể là khác biệt giữa việc nhà sáng lập nghỉ việc để thử và việc ở yên chỗ cũ. Nó còn gửi tín hiệu tới những người khác, gia đình, nhà đầu tư sau này, nhân viên tiềm năng, rằng một người có kinh nghiệm đã xem kỹ và quyết định tin. Loại vốn đó ở đâu cũng khan hiếm, và xây một cộng đồng nhỏ các nhà đầu tư thiên thần địa phương đầu tư ít mà cố vấn nhiều có lẽ là một trong những việc hữu ích nhất hệ sinh thái có thể làm tiếp theo.

Thế hệ tiếp theo cũng sẽ đối mặt với những cám dỗ khác. Với công cụ AI, rất dễ làm ra một thứ ấn tượng thật nhanh và nhầm đó là tiến bộ. Những nhà sáng lập tôi kỳ vọng sẽ làm tốt là những người dùng công cụ để nói chuyện với nhiều khách hàng hơn, thử nhiều ý tưởng hơn và học nhanh hơn, và luôn trung thực về điều bằng chứng nói lên. Thói quen đó là thứ người cố vấn có thể giúp xây dựng, và nó đáng giá hơn bất kỳ lời giới thiệu hay tấm séc nào.

Lợi thế của Đà Nẵng nằm ở quy mô. Thành phố đủ nhỏ để nhà sáng lập, nhà đầu tư, cán bộ và lãnh đạo các trường đại học có thể biết nhau, và đủ lớn để có những doanh nghiệp thật và nhân tài thật. Một thành phố như vậy có thể thử nghiệm nhanh, thấy cái gì hiệu quả và điều chỉnh. Việc phía trước là dùng lợi thế đó một cách có chủ đích: ít sự kiện hơn, theo sát nhiều hơn, và tập trung bền bỉ vào số ít nhà sáng lập đã sẵn sàng xây một thứ lâu dài.

Thế hệ tiếp theo

Doanh nhân trẻ hôm nay có công cụ mạnh hơn bao giờ hết. Họ xây sản phẩm nhanh hơn, rẻ hơn, ra thế giới sớm hơn. Điều họ vẫn cần là những người đi trước sẵn lòng chia sẻ, kể cả những lần thất bại.

Green System muốn tiếp tục là một phần nhỏ trong hành trình ấy. Tôi tin một thành phố thay đổi nhờ những người dám bắt đầu, và điều đó quan trọng với tôi hơn bất kỳ mảng kinh doanh nào.

KEYWORDSTỪ KHÓAEntrepreneurshipKhởi nghiệpDa NangĐà NẵngMentoringCố vấnEarly-stage capitalVốn giai đoạn sớm